Evlilik Adabı
Evlilikte huzur ve mutluluğun tesisi, yalnızca teorik bilgilerin veya ritüellerin uygulanmasıyla değil, dini ve ahlaki prensiplerin bizzat eyleme dönüştürülmesiyle mümkündür.
Evlilikte huzur ve mutluluğun tesisi, yalnızca teorik bilgilerin veya ritüellerin uygulanmasıyla değil, dini ve ahlaki prensiplerin bizzat eyleme dönüştürülmesiyle mümkündür. Sağlıklı bir aile yapısı için erkeğin üzerine düşen 12 temel vazife bulunmaktadır. Bu vazifeler; düğün sürecindeki sadeleşmeden eşler arasındaki iletişime, sabır ve merhametten kıskançlıkta dengeye kadar geniş bir yelpazeyi kapsar. Kaynak metin, modern dönemdeki düğün israflarını ve aile içi sert tutumları eleştirirken, Hz. Peygamber’in (s.a.v.) hayatından örneklerle ideal eş modelini ortaya koymaktadır.
1. Düğün Törenlerini Sadeleştirin: Maddi imkanları fotoğrafçı veya lüks mekanlara harcamak yerine, akraba ve dostlara yemek ikram ederek düğünü meşru bir eğlence ile ilan edin.
2. Evinizdeki Tavrınızı Gözden Geçirin: Dış dünyadaki beyefendi profilini evin içine taşıyın; evde asık suratlı bir otorite figürü olmak yerine eşinizle şakalaşan, onunla vakit geçiren bir arkadaş olun.
3. Öfke Anlarını Yönetin: Eşiniz öfkelendiğinde veya ağır konuştuğunda karşılık vermek yerine susun. Meseleyi fırtına dindikten sonra, sakin bir ortamda "masaya yatırın".
4. Dengeli Kıskançlık Sergileyin: Eşinizi sosyal mecralarda veya topluluk içinde dikkat çekici, mahremiyeti zedeleyici durumlardan koruyun; ancak bunu yaparken yersiz şüphelerle hayatı ona dar etmeyin.
5. İltifatı İhmal Etmeyin: Eşinizin güzel yönlerini, el emeğini veya dış görünüşünü takdir eden sözleri sıkça kullanın. İltifat, evlilikteki bağı tazeleyen en önemli unsurdur.
Ana kavramlar
- Velime (Düğün Yemeği)
- Evliliğin başında insanlara yemek yedirmek İslam’ın temel isteklerinden biridir. İmkanlar dahilinde (bir koyun, hatta bir miktar hurma dahi olsa) ziyafet verilmesi müstahaptır.
- Tebrik ve Dua
- Evlenen kişileri "Allah mübarek etsin" gibi dualarla tebrik etmek, evliliğe kıymet verildiğini gösteren güzel bir adaptır.
- Meşru Eğlence ve İlan
- Evliliğin zinadan farkı, onun ilan edilmesidir. Def çalmak, neşitler söylemek ve meşru çerçevede eğlenmek fıtri bir ihtiyaçtır ve teşvik edilmiştir.
- Güzel Geçinim ve Sabır
- Eşlerin birbirine merhamet etmesi ve emanet bilinciyle yaklaşmasıdır. Özellikle erkeğin, kadından gelecek eziyetlere sabretmesi büyük bir fazilettir.
- Vakit Geçirme ve Şakalaşma
- Evliliği ayakta tutan unsurlardan biri eşlerin birlikte eğlenmesi, şakalaşması ve birbirlerine iltifat etmesidir.
- Def
- Düğünlerde eğlence amacıyla kullanılan, İslam'da meşru görülen vurmalı çalgı.
- Riya
- Gösteriş; bir eylemi Allah rızası için değil, insanlar görsün diye yapmak.
- Musafaa
- Tokalaşmak, el sıkışmak.
- Neşit
- Düğünlerde veya toplantılarda okunan şiirsel ezgi, marş veya ilahi.
- Kavam
- Erkeğin aileyi çekip çevirme, koruma ve yönetme sorumluluğu/sıfatı.
- Deyyus
- Eşinin veya ailesinin iffetsizliğine karşı duyarsız kalan, kıskançlık hissini kaybetmiş erkek (Metinde eleştirilen bir durum).
- Refik-i Ala
- En yüce dost (Allah); Hz. Peygamber'in vefat etmeden önceki son sözlerinden biridir.
- Münker
- Dinin ve aklın çirkin gördüğü, haram veya günah olan işler.
- Müstahap
- Yapılması hoş karşılanan, sevap olan ancak zorunlu olmayan davranış.
- İtidal
- Her konuda aşırılıktan kaçınma, denge durumu.
Çalışma soruları
Düğün yemeği (velime) konusunda günlere göre belirlenen hükümler nelerdir?
İlk gün yemek vermek haktır, ikinci gün sünnettir, üçüncü gün ise riya (gösteriş) ve rezillik sebebidir.
Kaynak metinde düğünlerdeki hangi yanlış uygulama eleştirilmektedir?
Fotoğrafçıya ve mekana fahiş paralar harcanırken yemek verilmemesi veya düğünlerde neşe yerine cenaze havası estiren, insanları azarlayan vaazların verilmesi eleştirilmektedir.
Bir erkeğin karısının eziyetlerine sabretmesinin mükafatı nedir?
Allah, o erkeğe Hz. Eyyüp (a.s) peygamberin sabrına verilen mükafatı verir.
Hz. Ayşe ve Hz. Peygamber (s.a.v) arasındaki tartışmada Hz. Ebubekir’in hakemliği sırasında ne yaşanmıştır?
Hz. Ayşe, Hz. Peygamber’e "Doğru söyle!" dediği için Hz. Ebubekir ona tepki göstermiş; Hz. Peygamber ise Hz. Ebubekir’e "Biz seni bunun (taraf tutman) için çağırmadık" diyerek araya girmiştir.
"Kavam" sıfatı erkek için neyi ifade eder?
Erkeğin fıtratında olan sertlik ve koruyuculuk sıfatıdır. Ancak bu sıfat, kaba ve kırıcı olmak değil, ailede dengeyi kurmak ve meşruiyeti korumak anlamına gelir.
Kıskançlıkta "itidal" ne demektir?
Ne eşini tamamen serbest bırakıp ilgisiz kalmak (deyyusluk tehlikesi) ne de hayatı zindana çevirecek şekilde aşırı şüpheci davranmaktır. ---